Asbest nedir?

Amfiboller soyundan tel tel ayrılabilen ateşte niteliği değişmeyen, asitlere dayanıklı bir mineraldir. Yeşilimsi esmer bir rengi vardır. Yanmaz elbise ve ateşe karşı tecrit maddesi yapımında kullanılır. «Amyant» adı verilen bir cinsi daha vardır. Türkiye'de az çıkar. En çok Kanada, Afrika, Rusya ve İtalya'da bulunur. Bir magnezyum silikat olan serpantin mineralinin bir türü olan krizotil ya da kalsiyum magnezyum silikat olan amfibol[MG3(SiO4)3] mineralinin bir türü olan aktinolitin, ince lifler biçiminde ipliksi yapıda olanlarına asbest ya da amyant adı verilir.

Amyant beyaz, grimsi ya da yeşilimsi renkli kütlesel, uzun ipeksi, kolay ayrılabilen iplikçikler biçiminde bulunur. Asitlere ve ısıya dayanıklıdır. Bu nedenle ateşe dayanıklı eşyaların (giyecek, perde vb) yapımında ve ısı yalıtımında kullanılır. Krizotil temeli amyantın liflerinin çekme dayanıklığı, amfibol liflerinkinden daha fazladır. Buna karşılık asitlere ve ısıya karşı dayanıklığı daha azdır. Aktinolit temelli amyant yurdumuzda Kastamonu (Abdalhasan, Boşnak, Tembeller) ve Eskişehir (Mihallıççık) yörelerinde bulunur.

Krizotil temelli amyant ise Sivas Divriği, Beypınarı, Kangal, Zara, Çankırı (Şabanözü), İzmir (Urla), Bursa (Orhaneli), Erzincan (Ilıç), Hatay (Kızıldağ) ve Çanakkale (Kızılelma, Çan, Biga, Kazdağ, Yenice) yörelerinde bulunur. Yurdumuzdaki toplam üretim 3.500 ton dolayındadır. Uzun ve nitelikli amyant liflerinden hazırlanan ipliklerin dokunmasıyla yalıtıcı bantlar, contalar, ambalaj malzemesi, ateşe dayanıklı eldivenler ve giysiler, yanmayan tiyatro perdeleri gibi ürünler elde edilir.

Bazı durumlarda amyanttan yapılan malzeme tellerle güçlendirilir ya da grafit ve kauçuk emdirilir. Kısa amyant liflerinin en yaygın kullanımı amyant çimentosudur. Amyant lifleri ve çeşitli çimentoların karışımıyla hazırlanan hamurdan, yer karoları, su boruları gibi ürünler elde edilir. Bunun yanında amyant lifleri cam yünüyle birlikte, pekiştirilmiş plastiklerin üretiminde de kullanılır.

asbest

Asbestin kullanım alanları

İlk olarak sihirli madde olarak anılan fakat sonra öldürücü toz tanımını alan bu mineralin, günümüzde 3000?den fazla kullanım alanı bulunmaktadır. Bu kullanım alanlarından en öne çıkanlar ise, uçak, gemi ve otomobil sanayisi, inşaat sektörü ve de ses ve ısı izolasyonlarıdır.

Asbest maddesinin neden olduğu hastalıklar

Asbest, kanserojen bir maddedir ve insan sağlığını tehdit eden bir yapıda bulunur. Bu nedenle asbest mineralinin sebep olduğu bazı hastalıklar bulunmaktadır.

Mezotelyoma Hastalığı: Bu hastalık, asbest maddesinin yol açtığı en tehlikeli hastalık konumundadır. Akciğer zarı ve karın  kanseri mezotelyoma hastalığıdır.Hastalığın en önemli yaptırımları, sürekli ilerleyen nefes darlığı ve ağrı sorunlarıdır.Bu hastalık, en net olarak akciğer zarı biyopsisinde tanılanır. Erken tedavi kaçırıldığında, hastalık kişiyi kısa sürede ölüme götürebilmektedir.

Asbestoz: Vücut, asbest mineralindeki lifleri açmak için bir tür asit salgılar.Salgılanan bu asit, akciğerde yaralar oluşturur ve asbestoz hastalığı oluşan bu yaralardır. Ortaya çıkması yaklaşık 10 ile 20 yıl arasında değişir.

Asbest kanserojen maddesi, insan sağlığına önemli zararlar verdiği gibi, çevreye de birtakım önemli zararlar vermektedir. Bu madde, çok düşük oranlarda da olsa doğal nedenlerden dolayı havada ve içme suyunda bulunur. Asbest maddesi, Anadolu?da sıklıkla kullanılan ve zararları bilinmeyen bir maddedir. Bu kullanım ise,  oldukça bilinçsizce yapılan bir kullanımdır.Köylerde bu madde, evlere badana yapılır ve  yine evlerin damlarına serilir.

Belki de en tehlikeli olarak, küçük çocuklarda pudra yerine kullanılır. Bazı yörelerde diğer adıyla höllük toprağı ısıtılır ve çocuklar bu toprakla sarılır. Bu oldukça yanlış bir davranıştır.Fakat maddenin zararları bilinmediği için uygulanır Türkiye?de, kansere neden olan bu zehirli maddenin Çevre ve Orman Bakanlığınca üretimi ve kullanımı ve piyasaya arzı yasaklanmıştır.

Sözlükte "asbest" ne demek?

1. Tremolitin bozulmasından oluşan lifli, kırılmadan bükülebilen ve ateşte niteliği değişmeyen bir mineral, taşpamuğu, kayalifi.

Asbest kelimesinin ingilizcesi

[Asbest] n. asbestos, fireproof material
n. asbestos, fireproof material
n. asbestos, fireproof material
Köken: Fransızca